Elke brigade van de Gerechtelijke Politie beschikte over een eigen laboratorium dat nauw samenwerkte met het Nationaal Instituut voor Criminalistiek en Criminologie. Dit instituut, opgericht in 1920, stond in voor de wetenschappelijke ondersteuning van gerechtelijke onderzoeken in heel Belgie en was een internationale referentie op het vlak van forensisch onderzoek. De combinatie van gedecentraliseerde brigadelaboratoria en een centraal nationaal instituut was het model waarop de wetenschappelijke politie in Belgie was georganiseerd.

De brigadelaboratoria verzorgden de eerste lijn van het forensisch onderzoek: het verzamelen van sporen op de plaats delict, de eerste analyse van gevonden materiaal en de bewaring van bewijsstukken. Voor meer complexe analyses werd het materiaal doorgestuurd naar het Nationaal Instituut in Brussel, dat beschikte over gespecialiseerde apparatuur en expertise die de capaciteit van de individuele brigadelaboratoria overstegen.

De fotografie als forensisch instrument

Een van de vroegste en meest consequent toegepaste forensische technieken bij de Gerechtelijke Politie was de fotografische documentatie van misdrijven en verdachten. Al vanaf de oprichting van het korps in 1919 werden systematisch foto's genomen van plaatsen delict, van sporen en van aangehouden verdachten. De brigadelaboratoria ontwikkelden daartoe hun eigen fotocollecties, die in de loop der decennia uitgroeiden tot omvangrijke archieven.

De fotografische collecties van de laboratoria van de Gerechtelijke Politie worden vandaag beschouwd als waardevolle historische bronnen. Ze documenteren niet alleen de misdrijven en de onderzoeksmethoden van een bepaalde periode, maar bieden ook een inkijk in de sociale en stedelijke omgeving van de twintigste-eeuwse Belgische samenleving. De laboratoriumcollecties van Brussel, Luik en andere centra zijn deels bewaard gebleven en worden beheerd door gespecialiseerde archiefinstellingen.

Van vingerafdrukken tot DNA

De forensische technieken die door de Gerechtelijke Politie werden ingezet, evolueerden sterk over de tachtig jaar van het bestaan van het korps. Bij de oprichting in 1919 waren vingerafdrukkenanalyse en handschriftonderzoek de meest geavanceerde beschikbare methoden. In de loop van de jaren werden ballistisch onderzoek, bloedgroepbepaling, toxicologie en grafologisch onderzoek toegevoegd aan het forensische arsenaal.

In de laatste decennia van het bestaan van het korps kwamen er technieken bij die het forensisch onderzoek fundamenteel veranderden. DNA-analyse, geintroduceerd in de late jaren 1980, maakte het mogelijk om biologische sporen te vergelijken met een graad van zekerheid die eerder onmogelijk was. De Gerechtelijke Politie investeerde in de opleiding van haar medewerkers en in de apparatuur die nodig was om deze nieuwe technieken toe te passen, in nauwe samenwerking met het Nationaal Instituut voor Criminalistiek en Criminologie.

Erkenning en continuiteit

Met de politiehervorming van 2001 werden de laboratoria van de vroegere Gerechtelijke Politie geintegreerd in de structuur van de nieuwe Federale Politie. De expertise en de collecties van de brigadelaboratoria werden zoveel mogelijk behouden en overgedragen aan de Centrale Directie van de Technische en Wetenschappelijke Politie (DJT), een van de centrale directies van de Federale Gerechtelijke Politie.

De rijke fotografische en documentaire nalatenschap van de laboratoria van de Gerechtelijke Politie is vandaag onderwerp van wetenschappelijk en historisch onderzoek. Het Rijksarchief in Belgie publiceert regelmatig nieuwe inventarissen van het bewaard gebleven materiaal, wat onderzoekers toegang geeft tot een uniek venster op de Belgische politiegeschiedenis en de evolutie van het forensisch onderzoek gedurende de twintigste eeuw. Zie ook de informatiepagina over de Gerechtelijke Politie op deze website voor meer historische context.